Artysta: Piotr Michałowski
Rok: ok. 1837
To reprodukcja historycznego obrazu „Bitwa pod Somosierrą”, namalowanego przez Piotra Michałowskiego, jednego z najwybitniejszych polskich malarzy romantycznych, około 1837 roku. Dzieło przedstawia legendarną szarżę polskich szwoleżerów podczas bitwy pod Somosierrą 30 listopada 1808 roku, w trakcie kampanii Napoleona Bonaparte w Hiszpanii. Wydarzenie to stało się jednym z najważniejszych symboli polskiego męstwa wojskowego i udziału Polaków w wojnach napoleońskich.
Obraz ukazuje dramatyczny atak polskich szwoleżerów Gwardii Cesarskiej Napoleona na silnie bronione hiszpańskie pozycje w górskim wąwozie Somosierra, na północ od Madrytu. Kawalerzyści szarżowali pod górę wąską drogą, pod intensywnym ostrzałem artyleryjskim, zdobywając kolejne hiszpańskie baterie dział. Początkową fazą ataku dowodził Jan Leon Kozietulski, a po jego wyeliminowaniu z walki dowodzenie przejmowali kolejni polscy oficerowie. Zwycięska szarża pomogła otworzyć wojskom Napoleona drogę na Madryt.
Kompozycja Michałowskiego wyróżnia się niezwykłą dynamiką, ekspresyjnym przedstawieniem koni i energicznymi pociągnięciami pędzla. Zamiast ukazywać bitwę jako uporządkowaną panoramę wojskową, artysta koncentruje się na szybkości, chaosie i gwałtowności kawaleryjskiego ataku. Galopujące konie, nacierający jeźdźcy i kłęby dymu tworzą pełną napięcia scenę, oddającą intensywność walki. Charakterystyczny styl malarza odzwierciedla wpływy europejskiego romantyzmu oraz jego fascynację końmi i tematyką wojskową.
Obraz został wykonany techniką olejną na płótnie i należy do najbardziej charakterystycznych przykładów napoleońskiego malarstwa batalistycznego Michałowskiego. Artysta wielokrotnie powracał w swojej twórczości do tematu Somosierra, przedstawiając szarżę w różnych ujęciach i kompozycjach. Jego dramatyczna interpretacja bitwy utrwaliła to wydarzenie jako jeden z najbardziej rozpoznawalnych obrazów polskiej pamięci historycznej, czyniąc dzieło wyjątkowym przykładem romantycznego malarstwa batalistycznego i historii polskiej kawalerii.
